OdeB Wojsk Lotniczych w dniu 16 kwietnia 1920 roku

Dzień 13 kwietnia 1916 roku miał kapitalne znaczenie dla polskiego lotnictwa. Wówczas ujednolicona została numeracja eskadr. Nowe numery otrzymały tego dnia eskadry przybyłe na ziemie polskie wraz z Armią Hallera oraz wielkopolskie oddziały lotnicze. Także tego dnia grupy lotnicze zostały przekształcone w dywizjony lotnicze, eskadry lotnicze w eskadry wywiadowcze, a eskadry bojowe w eskadry myśliwskie.

Kwiecień 1920 roku był ważny nie tylko dla lotnictwa, ale też dla całego Wojska Polskiego. 25 dnia tego miesiąca rozpoczęła się bowiem wyprawa kijowska, która w teorii miała doprowadzić do rozbicia części sił Armii Czerwonej i wyeliminowania zagrożenia czyhającego ze strony agresywnego sąsiada.

Szef Departamentu III Żeglugi Powietrznej MSWojsk – gen. bryg. Gustaw Macewicz

Zastępca szefa departamentu – rtm. pil. Stanisław Jasiński

Sekcja I Organizacji – kpt. Stanisław Jaxa-Rożen

Sekcja II Zaopatrzenia – mjr pil. Jan Stachowski

Sekcja III Aeronautyczna – płk pil. ster. Aleksander Wańkowicz

Szef Lotnictwa – mjr pil. Aleksander Serednicki

Sekcja I Taktyczna – por. obs. Włodzimierz Baczyński

Sekcja II Techniczna – por. obs. Jerzy Tereszczenko

Sekcja III Aeronautyczna – kpt. Jan Wolszlagier

Sekcja Aerofotogrametryczna – por. inż. Ziemowit Radgowski

Na południowym odcinku frontu polsko-bolszewickiego

II. Dywizjon Lotniczy – kpt. pil. Camillo Perini

2. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Wiktor Robotycki

7. Eskadra Myśliwska – mjr pil. Cedric Faunt le Roy (oddelegowany po odbiór samolotów, w zastępstwie dowodził kpt. pil. Merian Cooper)

9. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Władysław Matula

III. Dywizjon Lotniczy – kpt. pil. Stefan Bastyr

5. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Juliusz Gilewicz

6. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Adolf Wiesiołowski

17. Eskadra Wywiadowcza – kpt. pil. Jan Strwiąż-Smolnicki (zginął 18 kwietnia, kolejnym dowódcą był por. pil. Tadeusz Wereszczyński)

V. Dywizjon Lotniczy – mjr pil. Jerzy Kossowski

3. Eskadra Wywiadowcza – kpt. pil. Donat Makijonek (na urlopie)

16. Eskadra Wywiadowcza – kpt. pil. Jerzy Rudlicki

Na północnym odcinku frontu polsko-bolszewickiego

I. Dywizjon Lotniczy – mjr pil. Waldemar Narkiewicz

8. Eskadra Wywiadowcza – rtm. pil. Piotr Niżewski

IV. Dywizjon Lotniczy

1. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Augustyn Domes

4. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Bolesław Narkowicz

11. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Wacław Makowski

18. Eskadra Wywiadowcza – por. obs. Stanisław Gogoliński

VII. Dywizjon Lotniczy – rtm. pil. Antoni Buckiewicz

12. Eskadra Wywiadowcza – kpt. pil. Władysław Jurgenson

13. Eskadra Myśliwska – por. pil. Edmund Norwid-Kudło

14. Eskadra Wywiadowcza – por. pil. Józef Mańczak

W kraju

10. Eskadra Wywiadowcza – ppłk pil. Jan Kieżun

15. Eskadra Myśliwska – por. pil. Jerzy Dziembowski

19. Eskadra Myśliwska – por. pil. Antoni Ernest Mroczkowski

21. Eskadra Niszczycielska – por. pil. Ludomił Rayski

dr Mariusz Niestrawski

Bibliografia

Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyki, Warszawa 1933.

– Matuszak T., Organizacja Szefostwa Lotnictwa Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego w latach 1919-1920 w świetle akt Centralnego Archiwum Wojskowego, s. 2, dostępny w internecie: http://archiwumcaw.wp.mil.pl/biuletyn/b19/b19_3.pdf [dostęp: 20 III 2014].

– Mordawski H., Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.

– Niestrawski M., Polskie Wojska Lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918-1921), t. I Początki, organizacja, personel i sprzęt; t. II Walka i demobilizacja, Oświęcim 2017.

Zdjęcie: Bréguet XIVA2 ze składu 16. Eskadry Wywiadowczej na lotnisku w Kijowie. (Polska lotnicza, Warszawa 1937, s. 19.)