Kategorie
Ludzie lotnictwa

Wojtyga Adam

Adam Wojtyga (1896-1956), podpułkownik pilot Wojska Polskiego.

Urodził się 20 grudnia 1896 roku w Krakowie. W tym samym mieście ukończył gimnazjum realne. W sierpniu 1914 roku wstąpił do strzelców Józefa Piłsudskiego. Służył w piechocie i w artylerii Legionów Polskich. W 1917 roku ukończył z wyróżnieniem I Kurs Lotniczy zorganizowany przez warszawskie Towarzystwo Żeglugi Napowietrznej. W 1919 roku został absolwentem I. Niższej Szkoły Pilotów w Krakowie. Jako wyszkolonego pilota skierowano go w charakterze instruktora do Francuskiej Szkoły Pilotów. Po scaleniu placówki z krakowską Niższą Szkołą Pilotów i utworzeniu w grudniu 1920 roku bydgoskiej Niższej Szkoły Pilotów Wojtyga pracował w tej ostatniej. W 1923 roku otrzymał awans na kapitana. W następnym roku objął eskadrę szkolną w Niższej Szkole Pilotów. Później został dowódcą dywizjonu szkolnego w bydgoskiej szkole pilotażu. W październiku 1925 roku oddelegowano go do linii na stanowisko dowódcy 21. eskadry lotniczej w krakowskim 2. Pułku Lotniczym. Wiosną 1927 roku zdał stanowisko kpt. pil. Ksaweremu Pinińskiemu, a sam został skierowany na 4-miesięczny kurs dowódców eskadr. W kwietniu 1928 roku powrócił z kursu i objął komendę nad dywizjonem szkolnym w krakowskim pułku. W 1932 roku awansował na stopień majora i otrzymał przydział do Departamentu Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko szefa wydziału mobilizacyjnego. Trzy lata później odszedł do 1. Pułku Lotniczego w Warszawie, w którym dowodził dywizjonem szkolnym. Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii w 1936 roku wysłano go na Półwysep Iberyjski w charakterze obserwatora działań lotnictwa. W 1938 roku został absolwentem Wyższej Szkoły Lotniczej i otrzymał awans na podpułkownika. Później służył w Oddziale I Sztabu Głównego, a w czasie kampanii polskiej 1939 roku był oficerem w sztabie Naczelnego Dowódcy Lotnictwa gen. Józefa Zająca. W latach 30-tych aktywnie działał w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej oraz w Aeroklubie RP. Po klęsce Polski kontynuował służbę w Wojsku Polskim na emigracji. W 1940 roku był dowódcą lotnictwa w Brygadzie Strzelców Karpackich. Dwa lata później mianowano go dowódcą 318. dywizjonu myśliwsko-rozpoznawczego. W 1943 roku został oficerem łącznikowym Armii Polskiej na Środkowym Wschodzie, natomiast w latach 1945-1947 pełnił funkcje w Dowództwie Lotnictwa w Anglii. W 1947 roku powrócił do Polski i rozpoczął pracę w Departamencie Samochodowym Ministerstwa Komunikacji. W latach 1949-1956 pracował w charakterze redaktora w Wydawnictwach Komunikacyjnych. Znaczną część swojego życia wojskowego poświęcił on publikowaniu prac poświęconych lotnictwu. Już w 1921 roku przygotował niewielkich rozmiarów książkę pod tytułem „Francuska Szkoła Pilotów”, w latach 30-tych powstały kolejne jego prace: „Lotnictwo i OPL całego świata”, „Niemieckie Lotnictwo Wojskowe”, „Zwycięstwo Polskich Skrzydeł” i „Powtórne zwycięstwo”. Publikował też liczne artykuły w „Przeglądzie Lotniczym” i „Locie Polskim”. W swoich artykułach podejmował tematy historii polskiego lotnictwa i szkolenia oraz doskonalenia personelu latającego. Starając się znaleźć najwłaściwsze formy kształcenia lotników sięgał chętnie po przykłady zagraniczne. Pracował w redakcjach obu tych pism. Zajmował się także tłumaczeniami, przeniósł na język polski między innymi książkę niemieckiego autora Henrika Hunke „Zagrożenie Powietrzne i Obrona Przeciwlotnicza”. Działalnością publikacyjną zajmował się także na emigracji w Anglii (między innymi w piśmie „Myśl Lotnicza”) i w Polsce Ludowej. Zasłużony lotnik i publicysta lotniczy zmarł 3 lutego 1956 roku w Warszawie.

Adam Wojtyga zasłużył się szczególnie dla polskiego lotnictwa w dwóch zagadnieniach. Pierwszym było szkolenie personelu latającego, zwłaszcza pilotów. Przez wiele lat pracował w szkołach pilotażu. Najpierw we Francuskiej Szkole Pilotów w Warszawie (przeniesionej później do Dęblina, i ostatecznie do Bydgoszczy), następnie w bydgoskiej Niższej Szkole Pilotów. Jego praca nie ograniczała się tylko do mechanicznego wykonywania lotów z kursantami. Analizował statystyki polskiego szkolenia, badał metody szkolenia i doskonalenia na zachodzie i starał się wyciągać wnioski, jak zwiększyć bezpieczeństwo uczniów pilotażu, a jednocześnie zwiększyć wydajność szkolenia lotniczego w II Rzeczypospolitej. Swoimi wnioskami dzielił się na łamach specjalistycznych czasopism. Liczne publikacje Wojtygi były właśnie drugą zasługą dla polskiego lotnictwa. Popularyzował on zagadnienia związane z siłami powietrznymi przestrzegając jednocześnie przed niebezpieczeństwem lotniczym. O fachowości tego oficera wywodzącego się z Legionów Polskich może świadczyć fakt, że obejmował odpowiedzialne stanowiska także na emigracji w Wielkiej Brytanii. W Polsce Ludowej pracował co prawda w Wydziale Komunikacji, lecz w Departamencie Samochodowym. Dla Wojtygi stało się to impulsem do rozszerzenia swoich horyzontów o problemy motoryzacji. Później wykorzystano jego umiejętności pisarskie i skierowano do Wydawnictw Komunikacyjnych.

Odznaczenia

  • Krzyż Niepodległości;
  • Złoty Krzyż Zasługi;
  • Srebrny Krzyż Zasługi;
  • Krzyż Walecznych;
  • Wawrzyn Akademicki.

Awanse

  • Kapitan (1923);
  • Major (1932);
  • Podpułkownik (1938).

Jednostki, w których Adam Wojtyga służył i stanowiska, które pełnił

  • 2. Pułk Lotniczy – dowódca 21. eskadry lotniczej, dowódca dywizjonu szkolnego;
  • Naczelne Dowództwo Lotnictwa – oficer w sztabie;
  • Brygada Strzelców Karpackich – dowódca lotnictwa;
  • 318. dywizjon myśliwsko-rozpoznawczy – dowódca;
  • Armia Polska na Środkowym Wschodzie – oficer łącznikowy;
  • Dowództwo Lotnictwa w Anglii.

Bibliografia
Konieczny Jerzy R., Malinowski Tadeusz, Mała encyklopedia lotników polskich, t. II, Warszawa 1988.
Kurowski Adam, Adam Wojtyga (1896-1956), [w:] „Skrzydlata Polska”, r. 1965, nr 24 (727), s. 8.
Kurowski Adam, Kraksy i wzloty. Wspomnienia lotnika, Warszawa 1965.
Pawlak Jerzy, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989.

Mariusz Niestrawski

Wojtyga_Mala encyklopedia lotnikow

Znalazłeś błąd? Masz jakieś ciekawe materiały? Chcesz się podzielić zdjęciami? Napisz do nas! redakcja ( at ) infolotnicze.pl

Więcej informacji na stronie głównej Milipedii