Kategorie
Ludzie lotnictwa

Heller Władysław

Władysław Heller (1895-1943), pułkownik dyplomowany obserwator Wojska Polskiego.

Władysław Heller urodził się 27 czerwca 1895 roku w Stanisławowie. Od 1 października 1912 do 1 sierpnia 1914 roku był studentem Politechniki Lwowskiej. Należał do lwowskich Drużyn Strzeleckich. Po wybuchu pierwszej wojny światowej został powołany do Armii Austro-Węgier. Dowodził plutonem 2. pułku artylerii polowej. 15 czerwca 1915 roku znalazł się w składzie skadrowanego 100. pułku piechoty. 1 marca 1917 roku rozpoczął służbę na froncie rosyjskim, a po równo siedmiu miesiącach – na froncie włoskim. Po rozpadzie struktur monarchii austro-węgierskiej służył w Wojsku Polskim. Od 30 października 1918 roku organizował i dowodził artylerią polską w Przemyślu. Z dniem 12 listopada rozpoczął służbę w charakterze oficera wywiadu w 1. pułku artylerii polowej. Uczestniczył w walkach polsko-ukraińskich w Galicji Wschodniej. 15 czerwca 1919 roku został skierowany do Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego. W następnym roku służył w sztabach: 7. Brygady Piechoty, a później 29. Dywizji Piechoty. Dwa miesiące przed podpisaniem pokoju w Rydze, 21 stycznia 1921 roku został mianowany zastępcą szefa Oddziału I w dowództwie 2. Armii.

1 maja Władysław Heller rozpoczął szkolenie na obserwatora w Oficerskiej Szkole Obserwatorów Lotniczych w Toruniu. 15 września zakończył kurs. Od 1 listopada kierował referatem organizacyjno-mobilizacyjnym w Departamencie IV Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych. 18 lutego następnego roku znalazł się w strukturach 1. Pułku Lotniczego. 27 września 1923 roku ukończył Kurs Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej otrzymując tytuł oficera Sztabu Generalnego. 8 listopada wyznaczono go na stanowisko dowódcy dywizjonu ćwiczebnego 1. Pułku Lotniczego w Warszawie. Po kilku miesiącach, 1 marca rozpoczął szkolenie w pilotażu w bydgoskiej Szkole Pilotów. 2 kwietnia otrzymał awans na majora. 19 października tego roku przeniesiono go do sformowanego zaledwie przed kilkoma miesiącami 4. Pułku Lotniczego w Toruniu. Otrzymał tam stanowisko dowódcy dywizjonu wywiadowczego. Na początku 1925 roku pełnił funkcje dowódcy I. i II. dywizjonu lotniczego. 21 kwietnia wyjechał na 5-miesięczny staż do Francji. Powrócił 10 września, by przez kilka lat pracować w polskim wyższym szkolnictwie wojskowym. Od roku akademickiego 1927/1928 Heller został drugim wykładowcą katedry lotnictwa Wyższej Szkoły Wojennej. Rok później przejął katedrę lotnictwa z rąk odchodzącego mjr. SG pil. Stanisława Kuźmińskiego, a w 1929 roku sam został zastąpiony przez mjr. dypl. pil. Mariana Romeyko. Od stycznia 1931 do kwietnia 1934 roku dowodził 4. Pułkiem Lotniczym. Następnie był zastępcą dowódcy 1. Pułku Lotniczego i wreszcie, we wrześniu 1935 roku objął stanowisko dowódcy tej jednostki. Pełnił tę funkcję do lipca 1938 roku. W marcu następnego roku objął I. Grupę Lotniczą w Warszawie, a w sierpniu został dowódcą Brygady Bombowej. Po klęsce wrześniowej przedostał się przez Rumunię i Francję do Wielkiej Brytanii. Zginął śmiercią lotnika 10 sierpnia 1943 roku.

Władysław Heller swoje związki z lotnictwem zapoczątkował stosunkowo późno, bo dopiero po zakończeniu wojny polsko-radzieckiej. Karierę lotniczą zaczął od stosunkowo wysokiego stanowiska dowódcy dywizjonu. Później dość szybko został dowódcą kolejno 4. i 1. Pułku Lotniczego. W 1939 roku nie zawahano się powierzyć mu odpowiedzialnego stanowiska komendanta Brygady Bombowej. Przyczyn szybkiego awansu Hellera należałoby upatrywać w jego wykształceniu wojskowym. Nie pozbawiony znaczenia był też z pewnością dwuletni pobyt na Politechnice Lwowskiej (choć bez ukończenia studiów), czy też staż we Francji. Heller był jednym z nielicznych polskich wyższych oficerów lotnictwa z solidnym przygotowaniem do służby sztabowej.

Lista jednostek, w których Władysław Heller służył lub dowodził i stanowisk, które pełnił

  • 2. pułk artylerii polowej (Austro-Węgry) – dowódca;
  • 100. pułk piechoty (Austro-Węgry);
  • 1. pułk artylerii polowej – oficer wywiadu;
  • 7. Brygada Piechoty – sztab;
  • 29. Dywizja Piechoty – sztab;
  • 2. Armia – zastępca szefa Oddziału I;
  • Wyższa Szkoła Wojenna – wykładowca, a później kierownik katedry lotnictwa;
  • 4. Pułk Lotniczy – dowódca;
  • 1. Pułk Lotniczy – zastępca dowódcy, a później dowódca;
  • I. Grupa Lotnicza – dowódca;
  • Brygada Bombowa – dowódca.

Bibliografia
Zieliński Józef, Dowódcy pułków lotnictwa polskiego 1921-2000, Poznań 2001.

Zdjęcie: Ku czci poległych lotników. Księga Pamiątkowa, Warszawa 1933, s. 252.

Mariusz Niestrawski

Znalazłeś błąd? Masz jakieś ciekawe materiały? Chcesz się podzielić zdjęciami? Napisz do nas! redakcja ( at ) infolotnicze.pl

 Więcej informacji na stronie głównej Milipedii