Kategorie
Ludzie lotnictwa

Orliński Bolesław

Bolesław Orliński (1899-1992), pułkownik pilot Wojska Polskiego.

Urodził się 13 kwietnia 1899 roku w Kamieńcu Podolskim, gdzie ukończył średnią szkołę handlową. Od maja 1916 do grudnia 1917 roku służył w armii rosyjskiej, a następnie w Legii Oficerskiej I. Korpusu Polskiego w Rosji. W styczniu 1919 roku rozpoczął służbę w kawalerii Wojska Polskiego (w dywizjonie kawalerii kresowej mjr. Feliksa Jaworskiego). 25 marca jako kapral został przeniesiony na własną prośbę do lotnictwa. W czerwcu 1921 roku ukończył Niższą Szkołę Pilotów w Bydgoszczy. Następnie przeszedł Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu. Kurs zakończył na samolotach liniowych, nie został dopuszczony do kursu pilotów myśliwskich. Pierwotnie trafił do 2. Pułku Lotniczego w Krakowie, lecz po dwóch miesiącach otrzymał przeniesienie do Warszawy, do dywizjonu myśliwskiego 1. Pułku Lotniczego. Jako instruktora akrobacji odesłano go do Wyższej Szkoły Pilotów w Grudziądzu. W czasie pobytu w Grudziądzu dokonał niezwykłego wyczynu – w trakcie jednego lotu zrobił 242 pętle z rzędu. Po roku pracy w Grudziądzu odszedł do rezerwy. Był pilotem komunikacyjnym towarzystwa lotniczego Campagne Franco-Roumaine i Polskiej Linii Lotniczej „Aerolot”. Powrócił jednak do wojska otrzymując przydział do 11. Pułku Myśliwskiego w Lidzie.

W maju 1926 roku Bolesław Orliński próbował dokonać przelotu na trasie Paryż-Tokio-Paryż. Próba nie zakończyła się jednak powodzeniem, gdyż zawiódł silnik. 27 sierpnia tego roku wraz z sierżantem mechanikiem Kubiakiem na samolocie Bréguet XIX Orliński po raz drugi spróbował dolecieć do kraju kwitnącej wiśni. Trasa wiodła z lotniska mokotowskiego przez Moskwę, Kazań, Omsk, Krasnojarsk, Czitę, Charbin, Mukden, Heidżio na lotnisko Tokorozawa w Tokio. Drogę powrotną lotnicy i samolot mieli przebyć koleją, jednakże Bolesław Orliński poprosił szefa Departamentu Lotnictwa płk. Ludomiła Rayskiego o możliwość powrotu lotem i uzyskał zgodę. Powrót był jednak zdecydowanie bardziej dramatyczny. Od początku lotnikom towarzyszyły fatalne warunki atmosferyczne. W samolocie przeciekał zbiornik oleju, który wymusił lądowanie w Byrce na Syberii. Samolot nie został zakotwiczony, a przez Byrkę przeszła trąba powietrzna, w wyniku której uszkodzony został dolny płat i śmigło. Orliński zdecydował o skróceniu połówki dolnego płata i dla równowagi usunięciu płótna z części drugiej połówki. Ponadto sklejono i odrutowano śmigło samolotu. 25 września Bréguet wylądował jednak szczęśliwie na warszawskim lotnisku. W ciągu 25 dni polscy lotnicy pokonali około 22600 kilometrów. Pilot spędził za sterami 121 godzin. Jeszcze w trakcie lotu powrotnego Orliński został awansowany na kapitana. W 1929 roku przeszedł do rezerwy rozpoczynając pracę jako pilot doświadczalny w Państwowych Zakładach Lotniczych. Rok później zdobył pierwszą nagrodę w międzynarodowym zlocie gwiaździstym w Brnie Morawskim. W 1931 roku na samolocie myśliwskim PZL P.6 został zwycięzcą na mityngu lotniczym w Clevelend. W latach drugiej wojny światowej był pilotem w 305. dywizjonie bombowym Ziemi Wielkopolskiej. Od 1 sierpnia 1944 do 1 lutego 1945 roku stał na czele dywizjonu. Po zakończeniu wojny zamieszkał w Kanadzie. Zmarł 28 kwietnia 1992 roku.

O Bolesławie Orlińskim nie sposób wspominać inaczej aniżeli przez pryzmat przelotu Warszawa-Tokio-Warszawa. Orliński to pierwszy z wybitnych lotników, którzy rozsławili polskie lotnictwo w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Brawurowy lot na dystansie ponad 22 tysięcy kilometrów na seryjnie produkowanym samolocie był w tym czasie wielkim wyczynem. Szczególnie warto zwrócić uwagę, że znaczna część drogi powrotnej odbyła się na uszkodzonym samolocie, w którym przeciekał zbiornik oleju, ciąg zapewniało odrutowane śmigło, a Bréguet z dwupłatowca stał się półtorapłatem. Niezwykle ryzykowny przelot opłacił się. Polska zaznaczyła swoją obecność w międzynarodowym wyścigu lotniczym, a Orliński stał się swego rodzaju bohaterem narodowym.

Lista odznaczeń

  • Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari;
  • Złoty Krzyż Zasługi;
  • Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921;
  • Medal Dziesięciolecia;
  • Legia Honorowa V klasy (francuska);
  • Order Wschodzącego Słońca VI klasy (japoński);
  • Order Korony Rumunii IV klasy.

Lista jednostek, w których Bolesław Orliński służył lub dowodził i stanowisk, które pełnił

  • Legia Oficerska I. Korpusu Polskiego w Rosji;
  • Dywizjon kawalerii kresowej;
  • Campagne Franco-Roumaine – pilot komunikacyjny;
  • Polska Linii Lotnicza „Aerolot” – pilot komunikacyjny;
  • Państwowe Zakłady Lotnicze – pilot doświadczalny;
  • 305. dywizjon bombowy Ziemi Wielkopolskiej.

Bibliografia
Arct Bohdan, Poczet wielkich lotników, Warszawa 1966.
Bolesław Orliński, [w:] Skrzydlata Polska, r. 1962, nr 34-35 (581-582), s. 10-11.
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
Malinowski Tadeusz, Bolesław Orliński, [w:] Skrzydlata Polska, r. 1986, nr 40 (1819), s. 12.
Wyszukiwarka miejsc spoczynku polskich lotników, hasło: Orliński Bolesław, [w:] http://niebieskaeskadra.pl/?control=8&id=2002, [dostęp: 13 sierpnia 2013 r., godz. 13.39].

Zdjęcie: Bolesław Orliński (z lewej) i japoński minister wojny gen. Ugaki., Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933, s. 286.

Mariusz Niestrawski

Znalazłeś błąd? Masz jakieś ciekawe materiały? Chcesz się podzielić zdjęciami? Napisz do nas! redakcja ( at ) infolotnicze.pl

Więcej informacji na stronie głównej Milipedii