Kategorie
Ludzie lotnictwa

Bartkowiak Antoni

Antoni Bartkowiak (1897-1922), porucznik pilot Wojska Polskiego.

Urodził się 25 kwietnia 1897 roku w Nochowie (okolice Śremu). W 1917 roku otrzymał powołanie do armii niemieckiej. Ukończył Szkołę Pilotów w Bydgoszczy (Brombergu), a następnie otrzymał przydział do Szkoły Obserwatorów w tym samym mieście. Był „szoferem” kandydatów na obserwatorów. W 1918 roku przeniesiono go do 412. polowego oddziału lotniczego. Po wybuchu powstania wielkopolskiego zdobył samolot myśliwski Albatros D.Va i przeleciał nim ponad linią frontu, po czym wylądował w okolicach Gniezna. Zgłosił się do lotnictwa Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim. Przydzielono go do grupy bojowej Stacji Lotniczej Ławica wykonującej zadania na korzyść powstańczych wojsk lądowych. Latał ponad niemiecką częścią Wielkopolski, Górnym Śląskiem i Pomorzem Gdańskim. W końcu września 1919 roku wziął udział w rozgrywanym na lotnisku w Ławicy konkursie lotniczym. Zwyciężył w konkurencji walki powietrznej (leciał na francuskim myśliwcu SPAD S.VIIC1). 29 kwietnia 1920 roku w składzie 15. eskadry myśliwskiej sierż. pil. Antoni Bartkowiak trafił na południowy odcinek frontu polsko-bolszewickiego. Uczestniczył w lotach szturmowych przeciw kawalerii Siemiona Budionnego pod Lwowem i na zamojszczyźnie. Szczególnie odznaczył się 31 sierpnia, kiedy to w ciągu jednego dnia wykonał 4 loty bojowe. Jego bilans w czasie wojny o granice Polski wynosi ponad 70 lotów bojowych. Za czyny wojenne został awansowany na pierwszy stopień oficerski. Po wojnie ukończył Wyższą Szkołę Pilotów w Grudziądzu. Później przydzielono go do 3. Pułku Lotniczego w Poznaniu. 20 marca 1922 roku został przeniesiony w stan nieczynny. W tym czasie został szefem pilotów w Zakładach Mechanicznych E. Plage i T. Laśkiewicz w Lublinie. W końcu kwietnia miał wypadek oblatując samolot wywiadowczy Ansaldo A.300. Lubelska konstrukcja rozbiła się z powodu zbyt gwałtownego wirażu wykonanego przez pilota. Wybitny lotnik zmarł 1 maja 1922 roku w wyniku poniesionych obrażeń.

Antoni Bartkowiak był jednym z najbardziej doświadczonych polskich pilotów wywodzących się z lotnictwa cesarskich Niemiec. Ze względu na niemiecką politykę narodowościową miał znikome szanse zostania oficerem. Wstępując więc do lotnictwa polskiego był zaledwie podoficerem bez szans na objęcie ważniejszych funkcji. Bardzo szybko jednak poznano się na możliwościach młodego pilota. Już w styczniu brał udział w lotach rozpoznawczych na korzyść powstańców wielkopolskich. W zawodach lotniczych rozegranych w Ławicy zwyciężył w konkursie walki powietrznej. Bartkowiak najbardziej jest kojarzony z lotnictwem myśliwskim. Razem z innymi pilotami 15. eskadry myśliwskiej zapisał piękną kartę w czasie powstrzymywania 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego u bram Lwowa, a także później w podczas walk przeciw tej samej kawalerii na zamojszczyźnie. Doczekał pokoju, lecz nie było mu dane zbyt długo cieszyć się niepodległą Polską. Zginął śmiercią lotnika już w 1922 roku.

Odznaczenia

  • Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (nr 292);
  • Krzyż Walecznych (czterokrotnie);
  • Polowa Odznaka Pilota (pośmiertnie);
  • Francuska Odznaka Pilota.

Jednostki, w których służył Antoni Bartkowiak

  • Szkoła Obserwatorów w Bydgoszczy (Niemcy);
  • 412. polowy oddział lotniczy (Niemcy);
  • 15. eskadra myśliwska;
  • Zakłady Mechaniczne E. Plage i T. Laśkiewicz.

Bibliografia
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
Kulczyński Robert, Porucznik pilot Antoni Bartkowiak, [w:] Kronika Wielkopolski, r. 2012, nr 3, s. 87-90.
Mordawski Hubert, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
Wielkopolanie Kawalerowie Orderu Virtuti Militari, red. B. Polak i M. Polak, Koszalin 2010.
Zieliński Józef, Lotnicy Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, Warszwa-Toruń 2005.

Zdjęcie: Polska Flota Napowietrzna, r. 1919, nr 6-7.

Mariusz Niestrawski

Znalazłeś błąd? Masz jakieś ciekawe materiały? Chcesz się podzielić zdjęciami? Napisz do nas! redakcja ( at ) infolotnicze.pl

Więcej informacji na stronie głównej Milipedii