Kategorie
XVI-XIX wiek

Rozwój amerykańskich balistycznych okrętów podwodnych w okresie zimnej wojny

Jupiter sam w sobie był pociskiem dość znacznych rozmiarów, który miał być umieszczony w kiosku jednostki. Rozwiązanie to nie sprawdziło się, czego przykładem może być radziecki K-19(( P. Podvig, Russian Strategic Nuclear Forces, The MIT Press, Massachusetts 2004.)). US Navy szybko zrezygnowała z projektu Jupitera, co w konsekwencji doprowadziło do stworzenia jednostki w oparciu o wspomniane już rakiety Polaris. Okręty miały mieć możliwość przenoszenia szesnastu pocisków oraz odpalania ich spod wody. Tak narodził się typ George Washington. Jego budowa postępowała dość szybko, ponieważ tak jak wspomniano wcześniej połączono sekcje okrętów klasy Skipjack z nowo wybudowaną sekcją centralną mieszczącą przedział rakietowy.
Nie obyło się bez komplikacji. Aby okręt trzymał trym trzeba było zabudować dodatkowe zbiorniki balastowe, aby powiększyć zapas wyporu hydrostatycznego. Trzeba było również wzmocnić kiosk oraz powierzchnie sterowe tak, aby jednostka mogła wynurzać się na obszarach zalodzonych. System napędowy oparty był również na siłowni zastosowanej w okrętach typu Skipjack – pierwszej z prawdziwego zdarzenia dojrzałej amerykańskiej technologii reaktora dla okrętów podwodnych.
Reaktor S5W w okrętach począwszy od SSBN598 George Washington – napędzał dwie turbiny parowe o mocy wyjściowej 15 000 KM oraz jedną śrubę((R. Burcher, Concepts in submarine design, Cambridge University Press, Cambridge 1995, s. 100. )). S5W był pierwszym amerykańskim reaktorem dla okrętów podwodnych, który pracował bezawaryjnie. Sam był jednak dostosowany do jednostek lżejszych, przez co SSBN-y tego typu osiągały prędkość rzędu dwudziestu jeden węzłów. Przejęły też od wspomnianych okrętów myśliwskich dość duży współczynnik hałaśliwości, powodem było to, że reaktor jak i turbiny nie były jeszcze usadowione na amortyzatorach. Oprócz uzbrojenia rakietowego, okręty posiadały również broń konwencjonalną w postaci sześciu wyrzutni torpedowych. Warto też wspomnieć o tym, że aby wystrzelić pociski okręt powinien znajdować się na głębokości 18 metrów. Do kontrolowania operacji wystrzeliwania zamontowano kamerę z tyłu kiosku tak, aby w razie awarii można było szybko wynurzyć jednostkę lub zatopić wyrzutnię. Jednostki klasy George Washington mogły zanurzać się na głębokość 250 metrów za wyjątkiem prototypu, którego przedział rakietowy został zbudowany ze stali o mniejszej rozciągliwości(9N. Polmar, Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines, Potomac Books, Washington D.C. 2003, s. 126.)).
Typ Ethan Allen z kolei charakteryzował się tym, że został zaprojektowany od podstaw, choć z uwzględnieniem wad i zalet poprzedników. Do jego budowy nie użyto już sekcji z innych okrętów. Same jednostki były nieco większe ze względu na zastosowanie rakiet Polaris A-3. Wielkość przyczyniła się też do większego komfortu pracy załogi. W ich konstrukcji zastosowano układ trzypokładowy, od dziobu zaczynający się przedziałem torpedowym, a kończąc na rufie przedziałem turbinowym. Większe nowinki techniczne wprowadzał kolejny typ, czyli jednostki klasy Lafayette. Okręty posiadały powiększone silosy rakietowe tak, aby pomieścić rakiety typu Posejdon C-3. Inną cechą charakterystyczną było to, że były również cichsze niż inne okręty podwodne tego typu. Na marginesie trzeba powiedzieć jasno, że balistyczny okręt podwodny jest większy niż atomowy czy konwencjonalny wielozadaniowy okręt podwodny. Skutkiem jest większa generacja hałasów poprzez wykorzystywane w większej ilości urządzenia pokładowe. Wracając, zastosowano u nich system, który znajdował się na jednostkach myśliwskich klasy Permit.
System ten opierał się na odizolowaniu siłowni od kadłuba poprzez zamontowanie turbin parowych i przekładni na elastycznych, tłumiących podstawach dając możliwość niwelowania drgań przy większych prędkościach lub gwałtownych manewrach. Konstrukcja następnych okrętów, czyli Benjamin Franklin była w zasadzie identyczna. Odróżnić ją można poprzez zastosowanie dodatkowej izolacji dźwiękowej między całą siłownią a kadłubem. Ostatnie jednostki z 41 for Freedom należały do typu James Madison, który powielał charakterystyki poprzednika za wyjątkiem jednej. Posiadał mianowicie możliwość przenoszenia najnowszych rakiet balistycznych typu Trident C-4((S. Zimmerman, Submarine Technology for the 21st Century, Trafford Publishing, Bloomington 2006, s. 126.)). Był to również kres możliwości modernizacji tego projektu. Dla zastąpienia istniejących jednostek pod koniec lat 60-tych zaczęto projektować nowe okręty, które zdolne byłyby do przenoszenia większej ilości pocisków i które byłyby jeszcze cichsze. Amerykanie w stosunku do swojego oponenta czyli marynarki wojennej ZSRR uważali, że tylko skrytość działania daje szanse na zaskoczenie wroga oraz możliwość przetrwania w czasie walki.
Okręty podwodne typu Ohio to największe podwodne jednostki zbudowane w USA. Posiadają jednokadłubowy układ konstrukcyjny z wewnętrznymi czterema pokładami usadowionymi na amortyzatorach. Systemy są skomputeryzowane i umożliwiają komunikowanie się z innymi okrętami z głębokości nawet do 90 metrów.
W wyniku zabudowy 24 silosów całkowita długość okrętów wynosi 170,7 metrów. Sprawia też, że jednostka ma ograniczone możliwości manewrowe. Siłownia okrętów typu Ohio złożona jest z reaktora atomowego chłodzonego wodą – PWR S8G, który napędza znajdujące się w osobnym wyciszonym przedziale dwie turbiny parowe o łącznej mocy 60000 KM. Jedna z turbin służy do uzyskiwania prędkości marszowych, a druga do szybkości szczytowych. Turbiny przekazują moc na wał śrubowy, a ten z kolei porusza siedmiopłatową śrubę o niskim współczynniku kawitacji(( N. Friedman, The Naval Institute guide to world naval weapon systems, US Naval Institute Press, Annapolis 2005, s. 48.)). Maksymalna prędkość podwodna wynosi 25 węzłów, natomiast prędkość nawodna 20 węzłów. Jednostki tego typu były budowane do połowy lat 90-tych i zastąpiły w służbie wszystkie okręty poprzednich typów.
Wszystkie okręty amerykańskie były jednostkami solidnie zbudowanymi oraz zaprojektowanymi czego dowodem jest duży potencjał modernizacyjny((Obecnie 4 jednostki są przebudowane na jednostki posiadające na swoim uzbrojeniu 154 pociski klasy Tomahawk.)). Każdy kolejny typ był oparty na poprzedniku, co pozwalało na przestudiowaniu jego zalet i wad w czasie służby operacyjnej. Tego typu analizy dały możliwość wprowadzenia poprawek do kolejnych typów. Wracając jeszcze do wyciszenia generalnie jest to sensowne myślenie, dlatego, że użycie sonaru przy większej prędkości uniemożliwia wykrycie wroga. Radzieckie okręty podwodne projektu 705 Lira przy maksymalnej swojej prędkości dochodzącej do 40 węzłów nie dawały swoim załogom możliwości usłyszenia czegokolwiek za pomocą swojego sonaru.
Wszystkie okręty 41 for Freedom były jednostkami używanymi przez szereg lat bo aż do lat 90-tych i dopiero klasa Ohio zastąpiła je w służbie. Z kolei, jeśli mówimy o Ohio, to wprowadziły one nową jakość w budownictwie okrętowym. Okręty te w niewielkim stopniu powielały rozwiązania poprzedników, same zaś były okrętami już bardzo skomputeryzowanymi na etapie projektowania. Pomyślano również o przyszłych przebudowach dając tym okrętom zapas wypornościowy. Zastosowanie aktywnych układów tłumiących pokłady oraz specjalnej gumy dźwiękochłonnej, którą obłożony jest kadłub sprawiają, że jednostki są trudne do wykrycia. Z kolei umieszczenie 24 wyrzutni rakiet sprawia też, że posiadają najsilniejszą jednostkę ognia ze wszystkich balistycznych okrętów podwodnych na świecie(( A. Preston, Submarine Warfare, Thunder Bay Press, New York 1999, s. 62-84.)).

Damian Dutkiewicz

Bibliografia
Friedman N., The Naval Institute guide to world naval weapon systems, US Naval Institute Press, Annapolis 2005.
Friedman N., U.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design History, Naval Institute Press, Annapolis 2004.
Gorszkow S., Potęga Morska Współczesnego Państwa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1979.
Podvig P., Russian Strategic Nuclear Forces, The MIT Press, Massachusetts 2004.
Polmar N., Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines, Potomac Books, Washington D.C. 2003.
Spinardi G., From Polaris to Trident: the development of US Fleet ballistic missile technology, Cambridge University Press, Cambridge 1994.

Zdjęcie: Wikimedia Commons

Autor: Damian Dutkiewicz

Damian Dutkiewicz