Kategorie
Z historią w tle...

Podróż historyczna szlakiem walk lotników września 1939 roku

Zgodnie z „Planem współpracy Sił Powietrznych z organizacjami pozarządowymi i innymi partnerami społecznymi na 2012 rok”, Oddział Warszawsko – Mazowiecki Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP zorganizował w dniu 19 kwietnia 2012 r. „Podróż historyczną szlakiem walk lotników Września 1939 r.”, poświęconą lotnikom 212. Eskadry Bombowej, Brygady Bombowej, poległym w obronie Ojczyzny. Eskadra ta realizowała zadania bojowe w dniu 4 września 1939 r. z lotniska polowego Kuciny, koło Aleksandrowa Łódzkiego.

Najpierw uczestnicy podróży historycznej pomiędzy 10.00 – 11.30 zwiedzili Muzeum Regionalne w Bełchatowie, gdzie zostali bardzo serdecznie przyjęci przez dyrektora Pana mgr Jacka Niewieczerzała. W Muzeum znajduje się m.in. Izba Pamięci poświęcona lotnikom 212. Eskadry Bombowej tzw. Izba Historii samolotu PZL P.37 „Łoś” oraz wydobyte w Patoku szczątki zestrzelonego samolotu tego typu w wersji B. Uczestnicy podróży historycznej w Muzeum zwiedzili: wnętrza dworskie z przełomu XIX i XX w., salon tradycji niepodległościowych, z dziejów Bełchatowa – trzy religie (rzymsko – katolicka, judaistyczna i ewangelicka) i sztukę ludową Podlasia. Po Muzeum oprowadzali: mgr Łukasz Politański, mgr Marcin Uss i mgr Magdalena Marciniak – Darda. Uczestnicy wręczyli Dyrektorowi Muzeum upominki w postaci: Medalu Dowódcy Sił Powietrznych w etui, Medalu Muzeum Sił Powietrznych z Dęblina, plakietkę Oddziału Warszawsko – Mazowieckiego Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP, książki i dyplomy Stowarzyszenia.

W czasie od 12.00 do 12.15 odbyło się złożenie kwiatów i zapalanie zniczy na cmentarzu w Drużbicach, gdzie zostali pochowani: ppor. obs. Mieczysław Bykowski, kpr. strzelec pokł. Marian Gargol i kpr. strzel. pokł. Lucjan Zimmerman, którzy zginęli 4 września 1939 r., w Patoku. W uroczystości wzięli też udział Wójt Gminy Drużbice Pani mgr Bożena Zielińska i Jej zastępy, delegacja Nauczycieli i Uczniów z Zespołu Szkolno – Przedszkolnego z Drużbic na czele z jej Dyrektorem Panią mgr Izą Zatorską, delegacja Nauczycieli i Uczniów z Technikum Lotniczego z Pabianic ze sztandarem Szkoły, którym przewodził mjr inż. pil. Jakub Miazek, delegacja Związku Strzeleckiego „Strzelec”, Organizacji Społeczno – Wychowawczej im. gen. dyw. Janusza Głuchowskiego w Bełchatowie, której przewodniczył Marek Rusak oraz delegacja z Kociszewa, której przewodniczyła Elżbieta Grabarz, a także ludność regionu. Posterunek honorowy przy grobach lotników poległych 4 września 1939 roku, w Patoku, wystawiła 32. BLT z Łasku. Uroczystość w Drużbicach zgromadziła około 300 osób. Pomiędzy 12.15, a 12.30 uczestnicy podróży historycznej lokalne władze i Szkoły składały kwiaty i zapalały znicze pod obeliskiem w Patoku, w pobliżu miejsca upadku zestrzelonego „Łosia”, którego historia jest następująca:

„Samolot ppor. obs. Mieczysława Bykowskiego upadł na łąkach w rejonie wsi Patok (ok. 15 km na północ od Bełchatowa), koło Drużbic i wpadł do urobiska po torfie, w pobliżu koryta rzeki Grabia. Samolot spłonął. Z załogi uratował życie tylko jeden lotnik (kpr. pil. Kazimierz Kaczmarek), który wyskoczył na spadochronie i do którego z niemieckiego samolotu Messerschmitt Bf-109 oddano serię z karabinu maszynowego (rannego zabrało wojsko polskie do Pabianic, Łodzi, a następnie przetransportowano Go do Wilna). Pozostali trzej lotnicy zginęli na miejscu w wypadku. Zostali pochowani na cmentarzu w Drużbicach. Dwóch tych co zginęli znaleziono natychmiast, a jeden został przygnieciony samolotem (ppor. obs. Mieczysław Bykowski) i dopiero wiosną 1940 r. jak stan wód rzeki Grabia obniżył się, przypadkowo zauważono rękę ludzką wystającą spod samolotu. Lotnika wydobyto, po wydobyciu wyglądał jakby zmarł wczoraj, tak dobrze ciało było zakonserwowane (zabalsamowane) przez znajdujący się tam torf (borowinę), dopiero po kontakcie z powietrzem (tlenem), zrobiło się ciemne. Pełny skład załogi: ppor. obs. Mieczysław Bykowski, kpr. pil. Kazimierz Kaczmarek, kpr. strzelcy: Marian Gargol i Lucjan Zimmerman. Samolot PZL P.37 B „Łoś” numer boczny 72.91”.

Posterunek honorowy przy obelisku wystawiła także 32. BLT z Łasku. Uroczystość w Patoku zgromadziła około 100 osób, ze względu na trudny dojazd do obelisku. Następnie w czasie 13.00 – 14.15 w Dłutowie (Dłutówku), w miejscu, gdzie został zestrzelony samolot PZL P.37 B „Łoś”, numer boczny 72.16, z załogą w składzie: ppor. obserw. Kazimierz Dzik, ppor. pil. Feliks Mazak, kpr. strzel. pokł. Aleksander Danielak i kpr. strzel. pokł. Konstanty Gołębiowski, wszyscy ranni i poparzeni uratowani przez miejscową ludność, chłopców Piotra Olkusza i Edwarda Szymaka, przewiezieni do szpitala w Pabianicach i następnie przetransportowani do Wilna, odbyło się spotkanie lotniczych pokoleń, apel poległych i składanie wieńców i kwiatów, z udziałem Kompanii Honorowej ze sztandarem z 32. BLT z Łasku i Orkiestry Wojskowej SP z Bytomia. Uroczystość rozpoczęła się złożeniem meldunku szefowi sztabu 32. BLT z Łasku, ppłk mgr Piotrowi Wojtczykowi przez dowódcę uroczystości mjr mgr Krzysztofa Jewgiejuka. Następnie został odegrany Hymn Państwowy, po którym sekretarz Oddziału Warszawsko – Mazowieckiego Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP, płk dr inż. Henryk Czyżyk powitał uczestników uroczystości patriotycznej. Następnie krótki rys historyczny tamtejszych wydarzeń przedstawił nauczyciel historii ze Szkoły Podstawowej im. Lotników Września 1939 roku, Pan mgr Andrzej Oset, a po nim opowiadanie „Czy w Dłutowie można spotkać Łosia” w przepiękny sposób zaprezentowała uczennica klasy II b Gimnazjum z Dłutowa, Aleksandra Marek. Po tym wszystkim nastąpiła wymiana upominków. Wręczali je Prezesi Stowarzyszeń: płk dr pil. Janusz Kowalski – I wiceprezes Oddziału W-MSSLWRP, płk mgr inż. pil. Kazimierz Pogorzelski, prezes SLP, mgr inż. Jerzy Madler, prezes WKSL, płk mgr inż. Sławomir Majszak, prezes Stowarzyszenia Pamięci Generała Zygmunta Berlinga i Jego Żołnierzy, mgr inż. Grażyna Maślanka Olczyk, wójt Gminy Dłutów, mgr Joanna Malinowska, dyrektor Gimnazjum w Dłutowie, mgr Danuta Syryczyńska, dyrektor Zespołu Szkolno – Przedszkolnego, w skład którego wchodzi także Szkoła Podstawowa im. Lotników Września 1939 r. w Dłutowie i mgr Andrzej Oset, Przewodniczący Rady Gminy Dłutów.

Następnie Apel Pamięci odczytał, mjr mgr Krzysztof Jewgiejuk, szef sekcji personalnej z 32. BLT z Łasku i dowódca uroczystości, oddano salwę honorową i przy dźwiękach werbli Orkiestry Wojskowej SP z Bytomia, delegacje złożyły pod obeliskiem wieńce i wiązanki kwiatów oraz zapalono znicze. Obok obelisku znajdują się zdjęcia wszystkich lotników, 212. Eskadry Bombowej, Brygady Bombowej z Warszawy, którzy zginęli 4 września 1939 r. w obronie Ojczyzny w Walewicach i pochowani zostali na cmentarzu w Wygiełzowie (por. obs. Jana Lekszyckiego, ur. 03.07.1911 r. i kpr. strzel. pokł. Władysława Wojdata, ur. 03.04.1915 r.), w Patoku a pochowani zostali ca cmentarzu w Drużbicach (ppor. obs. Mieczysława Bykowskiego, kpr. strzelec pokł. Mariana Gargol i kpr. strzel. pokł. Lucjana Zimmermana) i Ślądkowicach a pochowani zostali na cmentarzu w Dłutowie (por. obs. Kazimierza Żukowskiego, sierż. pil. Józefa Śiwik, kpr. strzel. rtg. Aleksandra Stempowskiego i kpr. strzel. rtg. Władysława Kramarczyka). Zbudowano tam także makietę samolotu „Łoś” wykonana z blachy, w skali 1:1. Następnie Orkiestra Wojskowa SP z Bytomia odegrała „Ciszę” i „Marsz Lotników”. W imieniu uczestników uroczystości podziękował płk dr inż. Henryk Czyżyk.
„Tam, gdzie ludzie dzielą się sercem, tam rośnie nadzieja” – z tą maksymą warto żyć i pracować”. Lektorem (komentatorem) uroczystości w Dłutówku był mjr mgr Andrzej Truszkowski. Po uroczystościach odbył się koncert Orkiestry Wojskowej SP z Bytomia dla młodzieży i mieszkańców gminy Dłutów i Drużbice. Uroczystości takie odbywają się corocznie, a ponadto w tym roku w spotkaniu uczestniczył Oddział Warszawsko – Mazowiecki Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP, Stowarzyszenie Lotników Polskich, Warszawski Klub Seniorów Lotnictwa, Związek Żołnierzy WP, Stowarzyszenie Pamięci Generała Zygmunta Berlinga i Jego Żołnierzy, Łódzki Klub Seniorów Lotnictwa, Szkoła Podstawowa z Kociszewa, Zespół Szkolno – Przedszkolny z Drużbic, Technikum Lotnicze z Pabianic, Zespół Szkolno – Przedszkolny, a w nim Szkoła Podstawowa im. Lotników Września 1939 roku i Gimnazjum z Dłutowa, Związek Strzelecki „Strzelec”, Organizacja Społeczno – Wychowawcza im. gen. dyw. Janusza Głuchowskiego z Bełchatowa oraz władze lokalne i media. W uroczystości w Dłutowie uczestniczyła mgr inż. Grażyna Maślanka Olczyk, wójt Gminy Dłutów, mgr Joanna Malinowska, dyrektor Gimnazjum w Dłutowie, mgr Danuta Syryczyńska, dyrektor Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w Dłutowie, mgr Andrzej Oset, Przewodniczący Rady Gminy Dłutów, Jan Rybak, komendant Gminny Ochotniczej Straży Pożarnej w Dłutowie i mgr inż. Edward Janusz, nadleśniczy Nadleśnictwa Kolumna. W uroczystości wzięło udział ok. 1000 osób. Po uroczystości patriotycznej uczestnicy podróży historycznej odwiedzili gospodarstwo agroturystyczne „Dolina Koni” w Dłutówku i następnie udali się do 32. BLT, gdzie zwiedzili Salę Tradycji, którą zaprezentował mjr mgr Andrzej Truszkowski, szef sekcji wychowawczej 32. BLT. W tejże znajdują się także szczątki samolotu PZL P.37 B „Łoś” zestrzelonego 4 września 1939 r. nad Dłutówkiem. W Domku Pilota prezentacji przeznaczenia, zadań i struktury organizacyjnej Bazy dokonał kpt. pil. Dawid Kij, dowódca 1. klucza lotniczego w eskadrze lotniczej. Następnie zaprezentowano samolot F-16 przed hangarem i infrastrukturę lotniska 32. BLT. W czasie podróży historycznej wydarzenia historyczne z tamtych dni przedstawiał i komentował płk dr inż. Henryk Czyżyk

Autor: płk dr inż. Henryk Czyżyk

płk dr inż. Henryk Czyżyk - oficer z wieloletnim stażem w Wojskach Lotniczych i w Siłach Powietrznych. Pełnił służbę na różnych stanowiskach w: 9. plm, 2. plm "Kraków", 3. DLMB, CSD, Dowództwie WLOP, COP oraz Dowództwie Sił Powietrznych. Specjalista z dziedziny lotnictwa, radiolokacji i łowiectwa. Obecnie szef Sekretariatu ds. Działalności Racjonalizatorskiej Sił Powietrznych.