Kategorie
do roku 1918

Fokker D.VII

Przede wszystkim Fokkery wielkopolskich myśliwców dały się jednak poznać jako potężna broń przeciw bolszewickiej kawalerii. To właśnie 15. eskadra myśliwska obok 5. eskadry wywiadowczej, 6. eskadry wywiadowczej i słynnej 7. eskadry myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki spowalniała postępy 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego w połowie sierpnia 1920 roku. Największe nasilenie lotów eskadry miało miejsce 16 i 17 sierpnia ((K. Hoff, Skrzydła niepodległej. O wielkopolskim lotnictwie w okresie Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań 2005, s. 63; Ku czci…, s. 191-192; E. Lewandowski, Lotnictwo w walce z Armją Konną Budiennego, [w:] Przegląd Lotniczy, r. 1932, nr 1-2, ss. 22-36, s. 26-27; Ł. Łydżba, Fokkery w obronie Lwowa, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2009, nr 1, ss. 28-31, s. 29-30.)).

W 1921 roku polskie eskadry zostały pogrupowane między trzy pułki lotnicze: 1. w Warszawie, 2. w Krakowie i 3. w Poznaniu. Dla osiągnięcia większej sprawności lotnictwa dysponującego różnorodnymi typami samolotów, starano się ujednolicić wyposażenie poszczególnych pułków lotniczych. Do Warszawy trafiły francuskie samoloty liniowe i włoskie myśliwce, do Krakowa włoskie samoloty liniowe (w 2. pułku lotniczym nie było wtedy eskadr myśliwskich), natomiast w Poznaniu znalazły się angielskie Bristole F.2B używane jako samoloty wywiadowcze oraz niemieckie myśliwce. Pozostające na wyposażeniu polskiego lotnictwa myśliwce Fokkera były więc użytkowane przez 13. i 15. eskadry myśliwskie ((W. Sankowski, Ławica lat dwudziestych, cz. I, Okres 1921-1924, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2002, nr 2, ss. 25-28, s. 26.)). Personel poznańskiego dywizjonu myśliwskiego latał na wyeksploatowanych Fokkerach D.VII i Albatrosach D.III jeszcze w drugiej połowie lat 20-tych. Dopiero w 1927 roku nastąpiło pełne przezbrojenie eskadr na maszyny produkcji francuskiej – Blériot-SPAD 61c1 ((J. Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989, s. 210-211.)).

Dwa Fokkery D.VII znalazły się także w 115. eskadrze myśliwskiej zorganizowanej (jako 123. eskadra) w 1926 roku w 4. pułku lotniczym w Toruniu. Jednakże jeszcze w końcu 1926 roku Fokkery zostały zastąpione przez Spady 61c1 ((A. Morgała, Polskie samoloty…, s. 39; J. Pawlak, Polskie eskadry…, s. 269-270.)).

Fokkery D.VII służyły w lotnictwie wojskowym niemieckim i polskim, ale także: holenderskim (pierwsze samoloty znalazły się w Holandii w 1918 roku, a dwie ostatnie maszyny wycofano dopiero w roku 1938), węgierskim (1918-1921), belgijskim (1919-1930), szwajcarskim (1921-1938) i radzieckim. Myśliwce tego typu miały w swoim posiadaniu także najpotężniejsze mocarstwa Ententy (USA, Wielka Brytania i Francja), jednakże nie wchodziły na wyposażenie jednostek bojowych, a tylko poddawano je testom ((T. Goworek, Pierwsze samoloty…, s. 76-85.)).

Samolot myśliwski Fokker D.VII był jednoosobowym dwupłatem o konstrukcji mieszanej, metalowo-drewnianej. Kadłub był spawany z rur stalowych. Płaty wykonano z drewna. Stosowano dwie jednostki napędowe: Mercedes D.IIIa lub BMW D.IIIa. Obie jednostki były silnikami 6-cylindrowymi, rzędowymi, chłodzonymi wodą. Lepsze osiągi zapewniał silnik zakładów Bayerische Motoren Werke. Uzbrojenie stanowiły dwa zsynchronizowane karabiny maszynowe Spandau kalibru 7,92 mm. Zapas amunicji wynosił 500 sztuk na jeden karabin maszynowy ((Tamże, s. 87-89.)).

Dane taktyczno-techniczne samolotu Fokker D.VII (silnik BMW) ((Na podstawie: T. Goworek, Pierwsze samoloty…, tablica 3.3, s. 89. Porównaj też: K. Hoff, Skrzydła niepodległej…, zał. 13, s. 163; A. Morgała, Polskie samoloty…, tablica V, s. 72.)):

Rozpiętość górnego płata 8,9 m

Rozpiętość dolnego płata 8,4 m

Długość 6,95 m

Wysokość 2,85 m

Powierzchnia nośna 20,5 m2

Odstęp płatów 1,38 m

Masa własna 700 kg

Masa startowa 880 kg

Prędkość maksymalna 200 km/h

Czas wznoszenia na 2000 m 4 minuty

Czas wznoszenia na 5000 m 14 minut

Pułap 6400 m

Czas lotu 1,7 h

Mariusz Niestrawski

Bibliografia

  • Goworek T., Pierwsze samoloty myśliwskie lotnictwa polskiego, Warszawa 1991.

  • Harlender Z., Na podniebnych szlakach (zakochani w maszynach). Wspomnienia z frontu i pierwszej polskiej szkoły pilotów, Warszawa 1935.

  • Hoff K., Skrzydła niepodległej. O wielkopolskim lotnictwie w okresie Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań 2005.

  • Kopański T., Fokker DVII Bi-Ba-Bo, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2002, nr 1, ss. 24-25.

  • Ku czci poległych lotników, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.

  • Lewandowski E., Lotnictwo w walce z Armją Konną Budiennego, [w:] Przegląd Lotniczy, r. 1932, nr 1-2, ss. 22-36.

  • Lewandowski E., Na marginesie artykułu „Polskie lotnictwo wojskowe w okresie wojny polsko-sowieckiej”, [w:] Przegląd Lotniczy, r. 1929, nr 7, ss. 588-590.

  • Lewandowski E., Zarys historii 15-ej eskadry myśliwskiej (obecnie 132-ej), [w:] Przegląd Lotniczy, r. 1929, nr 5, ss. 369-383.

  • Łydżba Ł., 21. Eskadra Niszczycielska, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2007, nr 4, ss. 28-32.

  • Łydżba Ł., Fokkery w obronie Lwowa, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2009, nr 1, ss. 28-31.

  • Łydżba Ł., Szkolnictwo lotnicze na Ławicy, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, cz. II, r. 2005, nr 2, ss. 32-34.

  • Mordawski H., Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.

  • Morgała A., Polskie samoloty wojskowe 1918-1939, Warszawa 1972.

  • Pawlak J., Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989.

  • Sankowski W., Ławica lat dwudziestych, cz. I, Okres 1921-1924, [w:] Lotnictwo z Szachownicą, r. 2002, nr 2, ss. 25-28.

Zdjęcie:  G. Feuchter, Die Luftwaffe In Gegenwart, Berlin 1938, s. 15 (ilustrowana) via Autor.

Autor: dr Mariusz Niestrawski

Mariusz Niestrawski - Doktor nauk humanistycznych w dziedzinie historii. Jego zainteresowania badawcze skupiają się na dziejach militarnych i politycznych II Rzeczypospolitej oraz na historii drugiej wojny światowej. W latach 2010-2014 pracownik Wielkopolskiego Muzeum Walk Niepodległościowych. Autor licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych.